نظريهء صحيح در باب تكامل تاريخ . . . . . 212 تكامل تاريخ ( 2 ) . . . . . 214 فرق تام و كامل . . . . . 214 انسان كامل . . . . . 217 ملاك تكامل . . . . . 221 مسخ انسان در تمدن امروز . . . . . 222 تكامل تاريخ ( 3 ) . . . . . 229 دو معنى براى تاريخ : تكامل جامعهء انسان . . . . . 229 تكامل علم تاريخ . . . . . 231 مسئلهء بايدها و ارزشها . . . . . 233 واقعيت ، ارزشها ، حقيقت . . . . . 234 تطابق اكثر واقعيتها با ارزشها در تاريخ . . . . . 235 نظام احسن . . . . . 236 پيش بينى آينده تكامل در جهت قدرت . . . . . 242 تكامل در جهت آزادى . . . . . 242 تكامل در جهت آگاهى . . . . . 244 آگاهى انسان در برابر طبيعت . . . . . 244 آگاهى انسان نسبت به خود . . . . . 245 آگاهى انسان از تاريخ خود . . . . . 247 اصلاحات لنين . . . . . 250 خودآگاهى در مقابل سنتها . . . . . 252 سخن عالى آدام اسميت و هگل . . . . . 254 هماهنگى تمايلات با طبيعت انسان . . . . . 256 ريشه‌هاى فكرى فلسفهء ماركس واقعيتها و افكار مؤثر در ماركس . . . . . 264